नरकासुर राक्षसाच्या वधाचा आनंद साजरा करण्यासाठी नरक चतुर्दशी हा सण साजरा करतात. दरवर्षी दिवाळीत आश्विन वद्य चतुर्दशी या दिवशी नरक चतुर्दशी हा सण साजरा केला जातो.
नरक चतुर्दशी निमित्त आकाशात तारे असताना ब्रह्ममुहूर्तावर अभ्यंगस्नान करतात. शरीराला सुगंधी तेल आणि उटणे लावून मालीश करतात नंतर गरम पाण्याने आंघोळ करतात. आघाडा या वनस्पतीच्या फांदीने डोक्यापासून पायापर्यंत आणि पुन्हा डोक्यापर्यंत पाणी प्रोक्षण करतात. यासाठी मूळ असलेली आघाड्याची वनस्पती वापरतात.
पौराणिक मान्यतेनुसार अहोई अष्टमीच्या दिवशी उरलेल्या पाण्याने स्नान केल्याने शोभा वाढते. भगवान विष्णूचा अवतार असलेल्या नरसिंहाचा या दिवशी अवतार झाला होता. कार्तिक महिन्यातील शुक्ल चतुर्दशीच्या दिवशी हनुमानजींची विशेष पूजा केली जाते, असे केल्याने रोग दोषांपासून मुक्ती मिळते. या दिवशी भगवान श्रीकृष्णाने नरकासूर नावाच्या राक्षसाचा वध केला, तेव्हापासून या तारखेला नरक चतुर्दशी असे नाव पडले.
संध्याकाळी घरातील प्रमुख व्यक्ती हरभरा डाळ, खीळ-बताशे, अगरबत्ती, पाणी, मोहरीच्या तेलाचा दिवा आणि 1 रुपयाचे नाणे घेऊन दिवा लावावा. दिवा लावल्यानंतर, अगरबत्ती लावा आणि “ओम धूम धुमम् धुमावती स्वाः” या मंत्राचा जप करा. माता धुमावती (दारिद्र्याची देवी) कडे प्रार्थना करा की हे माता, आपल्या घरातून, कुटुंबातून आणि व्यवसायातून वर्षभर दारिद्र्य, रोग, दोष, वाईट नजर नाहिशी होवो. लोटाची प्रार्थना करून, ग्लास पाण्याने भरून घराच्या मुख्य दरवाजाच्या दाराच्या चौकटीवर ठेवून घरात प्रवेश करून नाल्याच्या बाजूला असलेल्या मुख्य दरवाजावर जळत असलेला अगरबत्ती, दिवा आणि दिवा लावा. असे केल्याने पूजकांच्या कुटुंबात आई धुमावतींचा आशीर्वाद वर्षभर राहतो.
पूजा करण्याची सर्वोत्तम वेळ सायंकाळी 07:30 ते 08:30 वाजता आहे. यावेळी, जगप्रसिद्ध चोघडिया मुहूर्तानुसार “शुभ” चा मुहूर्त उपलब्ध होईल, ज्यामध्ये उपासकांना सर्व प्रकारचे लाभ आणि प्रगती मिळेल.
